Auteur: Piet @PolyCiviel

Geplaatst op

250704 Masterplan Donkerte Lauwersoog in de uitzending van RTV NOF

 

In juni 2025 hebben wij de beschikking gekregen van het Waddenfonds voor een bijdrage van bijna € 1.000.000 voor uitvoering van Masterplan Donkerte op Lauwersoog.

Op 4 juli 2025 zat ik namens het projectteam bij RTVNOF

De ondernemers van Lauwersoog willen samen met de Rijksuniversiteit Groningen en Haven Lauwersoog de lichtuitstoot in 2027 met de helft hebben teruggebracht ten opzichte van 2024. Dit moet onder anderen gerealiseerd worden door plaatsing van nieuwe energiezuinige verlichting en camera’s en door het ontwikkelen van dimprotocollen. De totale kosten van het project bedragen € 1.612.500,-.

Nationaal Park Lauwersmeer is sinds 2016 een erkend Dark Sky Park. Toch is er aan de rand van het gebied, in Lauwersoog zelf, nog veel te winnen wat betreft lichtreductie. Duisternis is van essentieel belang voor de fauna en de gezondheid van de mens. Buitenverlichting verkort de avond en nacht. Dit kunstlicht is schadelijk voor veel dieren, waaronder vogels, vleermuizen en vlinders. Tegelijkertijd is verlichting van belang voor de sociale veiligheid, veilig werken en het tegengaan van ondermijning.

Gedurende de projectperiode wordt onderzocht hoe veiligheid en lichtreductie gecombineerd kunnen worden. Zo worden er dimprotocollen ontwikkeld, die vastleggen hoe donker het waar en wanneer mag zijn, met oog voor de veiligheid. Ook worden er camera’s geplaatst op donkere plekken. “Als we allemaal kleine aanpassingen aan onze verlichting doen en we gaan er met elkaar voor, dan kun je hele mooie dingen bereiken’”, aldus eigenaar Anne Theo Gerdes van Restaurette Schierzicht. Het initiatief wordt verder ondersteund door de provincie Groningen en de gemeente Het Hogeland.

Het plan is om ongeveer 250 energiezuinige lantaarnpalen aan te schaffen, met sensoren en zoutbestendige armaturen. Er komt aparte steigerverlichting, die de beroepsvaart met een app kan activeren of uitzetten. Kennis en ervaring over het bevorderen van duisternis worden vastgelegd in een handboek, zodat andere havens er hun voordeel mee kunnen doen. Verder wordt voor scholen een leskist gemaakt.

Het Waddenfonds steunt het project omdat het voldoet aan diverse hoofddoelstellingen, zoals het terugdringen van bedreigingen van het Waddengebied, in het bijzonder die van licht en geluid. Verder draagt het plan bij aan versterking van de natuurwaarden. De haven van Lauwersoog ligt op de trekroute van vogels en vleermuizen en de lichtuitstoot van zowel haven als directe omgeving verstoort die route en belast de natuur. Door minder lichtvervuiling kunnen de dieren de haven eenvoudiger passeren.

Geplaatst op

230728 Blauwgroene regenwateroplossingen Seminar in Groningen met innovaties

 

In de grote glazen hal van BuildinG bevonden zich voornamelijk geïnteresseerden vanuit verschillende gemeentes en ingenieursbureaus. De dag begon bij de basis: waarom moeten er blauw-groene regenwateroplossingen komen? Allard Hans Roest, onderzoeker en projectleider Klimaatadaptatie Hanze Hogeschool, vertelde hierover met de stad Groningen als voorbeeld. Hij liet zien wat er gebeurt met een straat of stad als er niet meer maatregelen gerealiseerd worden.   

MKI-waarden

Een onderwerp dat veel interesse wekte waren de MKI-waarden. Gepresenteerd door Anneleen Veldhuizen, duurzaamheidsmanager bij Wavin. Ze begon met het testen van het publiek: wat is nu beter voor het milieu? Een PVC-buis met 40% gerecycled materiaal uit Polen halen voor een project in Nederland? Of die buis met 100% virgin materiaal uit een fabriek in Nederland laten halen? Het grootste deel van het publiek had het goed: de buis uit Polen halen is beter voor het milieu. Anneleen gaf hiermee aan dat dit te vergelijken is door de MKI-waarden te berekenen. 

Beeld 1_dagverslag BuildinG Groningen_presentaties

Klimaatproeftuin

Piet Zijlstra, eigenaar PolyCiviel en bedenker concepten klimaatadaptatie bij BuidlinG, lichtte enkele projecten van de Klimaatproeftuin bij BuildinG toe, en liet een van zijn studenten, Tim Havinga, aan het woord. Welke ontwikkelingen zijn hier gaande op het gebied van blauw-groene regenwateroplossingen? Hoe gaat de nieuwe generatie om met het klimaatbestendig maken van steden? Welke onderzoeken zijn er gaande en hoe werkt het? Tim studeert Ruimtelijke Ontwikkeling en doet bij BuildinG onderzoek naar de werkingen van de StormHarvester. Welke ook te zien is in de Klimaatproeftuin. 

Voorbeelden

De theorieën achter blauw-groene regenwateroplossingen zijn natuurlijk nuttig, maar door voorbeelden toe te lichten kreeg het publiek er letterlijk een beeld bij. Zo vertelde Johannes Weemstra over het project ‘Koopmansplein’ in Assen. Hij is adviseur water en riolering bij gemeente Assen en werkte mee aan de herinrichting en het klimaatadaptief maken van het Koopmansplein. De belangrijkste opgave: waterberging toepassen. Daarom is er gekozen om Wavin AquaCell kratten te installeren onder het plein, in combinatie met de StormHarvester. 

Naar buiten!

Over dit soort projecten vertellen is leuk, maar het is natuurlijk nog beter om ze in de praktijk te zien. Gelukkig is het een stralende dag en de hele groep volgde Piet en zijn studenten naar verschillende projecten. Zo zagen we de StormHarvester en TreeTanks van Wavin in gebruik, en zagen we hoe waterdoorlatend asfalt zijn werk doet om hevige regenbuien aan te kunnen.   

De gehele dag bood een mooie mix aan informatie. Van geschiedenisles tot inzicht in het duurzame productieproces van producten, naar verschillende voorbeelden in de praktijk.  Bekijk onderstaande video voor een sfeerimpressie van de dag.

Voor de video op youtube klik hier

Geplaatst op

250614 Onderzoeken en Uitvoering in Tunnels Nederland, België en Noorwegen

Bij tunnelbouw, inrichting en tunnelverlichting vormt veiligheid de hoogste prioriteit. Dit is vastgelegd in de Landelijke Tunnelstandaard (LTS). 

( Zie ook NSVV Richtlijn Tunnelverlichting 2023                                    Klik hier:   Tunnelverlichting NSVV pdf )

De verlichting in een tunnel, en met name de afmetingen en plaatsing ervan, is cruciaal voor de veiligheid van weggebruikers. De verlichting moet zorgen voor voldoende zicht, zowel bij het binnenrijden als tijdens het rijden in de tunnel. Daarnaast zijn er specifieke regels en aanbevelingen voor de verlichting in tunnels, zoals de lichtpunthoogte en de afstand tussen de lichtbronnen.

In tunnels worden de TTI’s (Tunnel Technische Installaties) steeds complexer en geavanceerder.  Innovatie staat niet stil.

Voor de Controle of SATmetingen ben ik inmiddels in veel tunnels geweest in Nederland en België in samenwerking met Light Surface Control. Daarnaast wordt ook geadviseerd in verkrijgen van de juiste methodiek voor wegdekreflectie.

Ook de combinatie van wegdekreflectie en tunnelverlichting zie je steeds vaker.

In Noorwegen heb ik geadviseerd bij projecten. Overigens komt in Scandinavië wegdekreflectie veel meer natuurlijk voor.

 

 

Geplaatst op

250531 Darker SKY Interreg Web updates bijeenkomsten

 

On a December evening, Piet Zijlstra and Christina Gerdes organised a Night Walk with the residents of Lauwersoog, one of our demonstrator sites.
The walk was an important step in incorporating local perspectives into the ‘Masterplan Darkness’ for Lauwersoog, where co-design plays a major role.

Klik hier voor de nachtwandeling die ik met bewoners heb gehouden

 

Op zaterdagmiddag 24 mei 2025 organiseert de Zernike Campus voor het eerst de Donker Zernike Dag, in samenwerking met het Interreg North Sea-project Darker Sky. Dit evenement is bedoeld om bewustwording te creëren over de toenemende lichtvervuiling in Nederland én om het publiek te betrekken bij sterrenkunde.

Voor jong en oud opent het Bernoulliborg-gebouw van 14:00 tot 18:00 uur zijn deuren, met zes boeiende activiteitenstations.

Klik hier voor de Donkerte Dag op Zernike bij de RUG

 

Interreg Mid Term  programme Holwerd: At this halfway point of our journey, we will present our progress in supporting municipalities and ports in the North Sea Region with light-reduction solutions to protect nature. Based on the received feedback from the DARKER SKY stakeholders, the programme will feature expert discussions and presentations on:

  • Our demonstrator sites: progress and insights (streamed online)
  • Ecological effects of light pollution and their monitoring
  • Municipal lighting plans: Discussing co-design approaches and awareness gaps among key stakeholders
  • Visit to our demonstrator site in Holwerd

Klik hier voor de Mid Term bijeenkomst Interreg

Night of The Night Holwerd 

Klik hier voor programma Interreg Northsea meeting

 

Engaging the Lauwersoog Community in Our Light Modification Plans 

Klik hier voor de Bewonersbijeenkomst op Lauwersoog Interreg Darker Sky

 

 

 

 

Geplaatst op

250524 De bouw van ROAM Biobased/Circulair op OOGTV

 

De Bouw van ROAM in de uitzending van OOGTV “BOUWSTOF” 

Bij BuildinG op het Zernike-complex wordt nagedacht over innovatief bouwen. Bijvoorbeeld biobased en circulair. Hierbij leren zowel HBO als MBO studenten in de praktijk hoe ze elkaar kunnen versterken.

Piet Zijlstra is projectleider en heeft samen met de studenten de bouw gedaan van demontage twee gebouwen naar een nieuw gebouw.

Pieter Omlo is de architect.

In Bouwstof laten we zien wat er in onze gemeente gebeurt in de ontwikkeling van de stad, de dorpen en het landschap.

We onderzoeken hoe beleidsmakers, projectontwikkelaars, architecten en bouwers bij het maken van hun plannen rekening houden met het veranderende klimaat, de veranderende bevolkingssamenstelling en de veranderende woonwensen. Hoe onze dorpen ook na versteviging en nieuwbouw hun eigen karakter kunnen behouden.

Hoe bouwers omgaan met het tekort aan vaklieden en hoe jongeren worden opgeleid voor een toekomst in de bouw. En we laten zien wat er achter de bouwhekken gebeurt.

Geplaatst op

250410 Biobased en Circulair Gebouw bouwen met MBO en HBO studenten (ROAM)

 

De circulaire showcase ROAM is donderdag 27 februari feestelijk geopend. Het gebouw aan de Zernikelaan, voor negentig procent gemaakt van circulaire materialen, wordt onder meer gebruikt als expositieruimte voor Minervastudenten en als ontmoetingsplek. Hanzestudenten werkten voor dit unieke project samen met leeftijdsgenoten van het Alfa College.

Tekst: Jan Willem Kerssies Hanze.
De architect van het gebouw is docent-onderzoeker Pieter Omlo.
Piet Zijlstra begeleidde vanuit de Hanze studenten bij de bouw van ROAM. “Zoals je kunt zien zijn we nu bezig met het leggen van de vloer”, vertelt Zijlstra twee dagen voor de opening. “Deze vloer komt uit de Niemeyer Tabaksfabriek in Groningen en is door studenten zelf gedemonteerd. Dat was nog best een lastig klusje omdat er veel spijkers in het houten parket zaten.” Het hele gebouw bestaat voor negentig procent uit circulaire materialen, vertelt Zijlstra trots. “De wanden komen van twee verschillende locaties.
We hebben een houten gebouw op de campus bij BuildinG gedemonteerd en materialen gebruikt van een gebouwtje van het Alfa College. Studenten hebben een materialenpaspoort en een scan gemaakt van alle materialen. Vervolgens zijn de gebouwen gedemonteerd en opnieuw opgebouwd aan de Zernikelaan. De houten vlonder om het gebouw is geschonken door het bedrijf De Boer en De Groot en afkomstig van het project Rijkssteigers in Marken.”De naam ROAM is niet toevallig gekozen en heeft een dubbele betekenis, vertelt Zijlstra. “Het gebouw fungeert als een venster naar de innovaties van de wereld van morgen. In het Gronings noemen we een venster roam. Als je het op zijn Engels uitspreekt dan betekent roam rondzwerven, dus de vrijheid om een kijkje te nemen en je te laten inspireren door nieuwe ideeën.”

Vijftien plantensoorten

Op het groene dak van ROAM groeien vijftien plantensoorten. Regenwater wordt gebruikt om de plantjes water te geven. Er is bewust gekozen voor een verscheidenheid aan soorten, vertelt Zijlstra. “Naast dat het goed is voor de biodiversiteit, willen we dat er in ieder jaargetijde plantjes in bloei staan. Het gebouw heeft zo altijd een mooi aangezicht.” Een ander bijzonder element is de groene wand bestaande uit klimplanten. “Het gaat om een eerste uitvoering en naast de planten heeft de wand een zonnepaneel. De energie die we hiermee opwekken gebruiken we om een waterpompje te laten draaien. Het pompje zorgt voor de toevoer van water naar de planten.”

Zijlstra geeft aan dat door middel van metingen verschillende zaken onderzocht worden. “Voor het dak gebruiken we 18 centimeter dik isolatiemateriaal van hennep. We willen natuurlijk weten of het isolatiemateriaal en de groene daken en wanden helpen om het gebouw koel te houden in de zomer. Daarnaast onderzoeken we ook hoe bezoekers zelf het gebouw ervaren. We maken in het gebouw bewust geen gebruik van bekleding om het een authentieke belevenis te geven. We zijn heel benieuwd hoe gebruikers dit zelf ervaren.”

Klik hier voor het artikel van Hanze

Geplaatst op

241222 1vandaag NPO1 Bijna nergens is het donker. Masterplan Donkerte op TV

Masterplan Donkerte Haven Lauwersoog in 1vandaag

Je hoeft ’s nachts maar om je heen te kijken en het zal je niet verbazen dat Nederland een van de landen met de meeste lichtvervuiling is. Maar in Groningen is een plek waar het wél donker is. Een plek die ons het belang van totale duisternis laat zien.

Het is vandaag, 21 december, de kortste dag van het jaar. De zon komt ongeveer om 8.45 uur op en gaat rond 16.30 uur weer onder, en dus is er nog geen 8 uur daglicht. Het zou dus ruim 16 uur donker moeten zijn, maar wat veel Nederlanders waarschijnlijk zelf ook wel merken: op de meeste plekken is het eigenlijk nooit écht helemaal donker.

Geen sterrenhemel

In een groot deel van Nederland, en dan vooral in de Randstad, is het ’s nachts namelijk te licht door alle lampen die aanstaan. Vooral glastuinbouw, reclamezuilen en bedrijventerreinen zorgen voor de lichtvervuiling. De sterrenhemel en de Melkweg zijn dan ook op veel plekken niet of amper te zien.

Daarom is het bijzonder dat er twee plekken zijn in Nederland waar nog wel echte duisternis is, omdat er geen kunstmatige lichtbronnen zijn. Deze zogenaamde ‘Dark Sky’-parken zijn het Nationaal Park Lauwersmeer en de Boschplaat op Terschelling, in het noorden van ons land.

De haven van Lauwersoog kan nog donkerte gebruiken en daar wordt hard aan gewerkt!

Geplaatst op

Middelbare scholieren buigen zich over klimaatuitdagingen: Kick-off van project ‘Het Delta Dilemma’ met Piet Zijlstra

 

250 Middelbare scholieren van Technasia uit Groningen en Drenthe buigen zich over klimaatuitdagingen samen met IVN Natuur en Educatie

Als het heel hard regent, houd je dan nog wel droge voeten? En als het ’s zomers heel heet wordt, is er dan wel genoeg water? Vragen rondom klimaatbestendigheid worden steeds urgenter nu de gevolgen van de klimaatcrisis meer en meer voelbaar zijn. In een zoektocht naar antwoorden is het tijd om ons te wenden tot hen voor wie de gevolgen het grootst zijn: jongeren. In het project ‘Het Delta Dilemma’ onderzoeken middelbare scholieren van noordelijke technasiumscholen verschillende vormen van klimaatbestendigheid én bedenken ze hun eigen oplossingen. Tijdens de feestelijke kick-off maakten zij kennis met het onderwerp aan de hand van inspirerende workshops en lezingen.

PolyCiviel

CO2 etend asfalt

Piet Zijlstra van de Hanzehogeschool Groningen vertelt in zijn workshop over asfalt. Want wat doen we met versteende omgevingen waar vergroenen geen optie is? Denk aan snelwegen of parkeerterreinen. Daar heeft Piet wel een antwoord op. Wist je bijvoorbeeld dat er zoiets bestaat als CO2 etend asfalt? Of heb je weleens gehoord van lichtreflecterend asfalt? Fantastische oplossingen als deze passeren de revue in Piet zijn presentatie.

Als klapper op de vuurpijl sluit hij af met een proef op het parkeerterrein. Dat parkeerterrein is namelijk gemaakt van waterdoorlatend asfalt, met daaronder een laag holle bollen van gerecycled plastic. Het is ongelooflijk om te zien, maar het water loopt haast sneller weg dan dat het op het terrein gegoten kan worden. ‘Ik vond het interessant’, zegt Joshua van het CSG Dingstede na afloop. ‘Ik zit in Meppel op school en daar is vaak overlast van water, dus het is handig om dit te weten zodat ik het kan gebruiken in het project.’

 

Geplaatst op

Vlas-update via WadVanWaarde Zaaien en Oogsten

 

Dit seizoen hebben we goed kunnen merken wat klimaatverandering is, namelijk extremen en verschuivingen. Doordat het voorjaar erg nat was en er laat ingezaaid moest worden, hebben we niet alle 4 percelen tegelijkertijd kunnen inzaaien. Dit gaat dan om de percelen bij Pyt Sipma en Jouke Hoekstra als eerste zaai en de tweede zaai bij Dirk Sieds Vries, de Botmas en in de Proeftuin van BuildinG/Kenniscentrum Noorderruimte.

Voor het artikel klik hieronder op de link naar Wad Van Waarde.

Klik hier voor het artikel van WadVanWaarde